Titul varag'i (titul sahifa, muqova) — o'qituvchi yoki komissiya ishingizda birinchi ko'radigan sahifa. Unda xato bo'lsa — vazirlik nomi noto'g'ri, kafedra yozilmagan yoki tekshiruvchi familiyasi xato — ish mazmuni yaxshi bo'lsa ham, birinchi taassurot buziladi. Ba'zi kafedralar noto'g'ri rasmiylashtirilgan ishni qabul qilmaydi ham.
Bu qo'llanmada referat, mustaqil ish va kurs ishi uchun titul varag'ida nima bo'lishi kerakligini, namuna tuzilmani, formatlash qoidalari va Word'da tez tayyorlash usulini ko'rib chiqamiz.
Titul varag'ida nima yoziladi
O'zbekiston OTMlarida titul varag'i odatda yuqoridan pastga quyidagi tartibda bo'ladi:
- Vazirlik nomi — masalan, "O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA'LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI" (aniq nomini o'quv yurtingiz namunasidan oling).
- O'quv yurti nomi — universitet, institut yoki filial to'liq nomi.
- Fakultet va kafedra — ko'p hollarda talab qilinadi.
- Ish turi — katta harflar bilan: "REFERAT", "MUSTAQIL ISH", "KURS ISHI".
- Fan nomi — "... fanidan".
- Mavzu — "Mavzu: ..." shaklida.
- Bajardi — talaba ismi-familiyasi, guruh (kurs).
- Tekshirdi / Qabul qildi — o'qituvchi ismi-familiyasi, ilmiy darajasi (kerak bo'lsa).
- Shahar va yil — sahifaning eng pastida, markazda.
Maktab va kollejlar uchun ham shu tuzilma, faqat vazirlik va muassasa nomi o'zgaradi, kafedra o'rniga sinf yoki guruh yoziladi.
Titul varag'i namunasi (referat)
Quyidagi namuna OTM referati uchun odatiy joylashuvni ko'rsatadi:
O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA'LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
[UNIVERSITET TO'LIQ NOMI]
[Fakultet nomi] fakulteti
[Kafedra nomi] kafedrasi
REFERAT
[Fan nomi] fanidan
Mavzu: [Referat mavzusi]
Bajardi: [Guruh] guruh talabasi [Ism Familiya]
Tekshirdi: [Ism Familiya]
Toshkent — 2026
Yuqori qism (vazirlik, universitet, fakultet, kafedra) markazga tekislanadi. "REFERAT" so'zi va mavzu sahifaning o'rta qismida, kattaroq shriftda. "Bajardi" va "Tekshirdi" bloklari o'ng tomonga (yoki o'ng yarmiga) suriladi. Shahar va yil — eng pastda, markazda.
Mustaqil ish va kurs ishi titul varag'i: farqlari
| Element | Referat | Mustaqil ish | Kurs ishi |
|---|---|---|---|
| Ish turi yozuvi | REFERAT | MUSTAQIL ISH | KURS ISHI |
| Kafedra | Ko'pincha | Ko'pincha | Majburiy |
| Fan nomi | Ha | Ha | Ha |
| Mavzu | Ha | Ha | Ha |
| Talaba, guruh | Ha | Ha | Ha |
| O'qituvchi | "Tekshirdi" | "Tekshirdi" / "Qabul qildi" | "Ilmiy rahbar" |
| Baho va imzo joyi | Kam hollarda | Ba'zan | Ko'pincha ("Himoya qilindi", "Baho") |
| Yo'nalish / mutaxassislik shifri | Kam hollarda | Ba'zan | Ko'pincha |
Kurs ishida ko'pincha "Ilmiy rahbar" va himoya natijasi uchun joy ("Baho: ___", "Imzo: ___", sana) qo'shiladi. Diplom ishi (BMI) titul varag'i yanada batafsil — u haqida diplom ishi qo'llanmasida yozilgan.
Maktab va kollej uchun titul namunasi
Maktab yoki texnikumda titul ancha soddaroq. Vazirlik nomi ko'pincha yozilmaydi yoki o'quv yurti nomidan oldin bir qator bilan beriladi:
[MAKTAB / KOLLEJ / TEXNIKUM TO'LIQ NOMI]
REFERAT
[Fan nomi] fanidan
Mavzu: [Mavzu]
Bajardi: [sinf yoki guruh] o'quvchisi [Ism Familiya]
Tekshirdi: [Fan o'qituvchisi Ism Familiya]
[Shahar yoki tuman] — 2026
O'qituvchi talab qilsa, maktab raqami va manzili ham qo'shiladi.
Titul varag'i turli tillarda
Agar ishni rus yoki ingliz tilida topshirsangiz, titul ham shu tilda bo'lishi kerak. Asosiy iboralarning mosligi:
| O'zbekcha | Ruscha | Inglizcha |
|---|---|---|
| Bajardi | Выполнил(а) | Completed by |
| Tekshirdi | Проверил(а) | Checked by |
| Qabul qildi | Принял(а) | Accepted by |
| Ilmiy rahbar | Научный руководитель | Supervisor |
| ... fanidan | по дисциплине ... | on the subject of ... |
| Mavzu: | на тему: | Topic: |
| ... guruh talabasi | студент(ка) группы ... | student of group ... |
| Kafedrasi | Кафедра | Department of |
Bitta titulda tillarni aralashtirmang: masalan, o'zbekcha ish uchun "Выполнил" yozish xato hisoblanadi.
Formatlash qoidalari
| Parametr | Odatiy talab |
|---|---|
| Shrift | Times New Roman |
| Vazirlik va universitet nomi | 14 pt, katta harflar, qalin bo'lishi mumkin |
| Ish turi (REFERAT) | 20–28 pt, qalin |
| Mavzu | 16–18 pt, qalin yoki oddiy |
| Bajardi / Tekshirdi | 14 pt |
| Shahar va yil | 14 pt |
| Qator oralig'i | 1,0–1,5 |
| Chekkalar | Chap 30 mm, o'ng 15 mm, yuqori va pastki 20 mm |
| Sahifa raqami | Titulda qo'yilmaydi, lekin sahifa hisobga kiradi |
Muhim: har bir universitet va hatto kafedraning o'z namunasi bo'lishi mumkin. Avval kafedrangizning uslubiy ko'rsatmasini yoki o'qituvchi bergan namunani tekshiring — u har doim ushbu umumiy tavsiyalardan ustun.
Word'da titul varag'ini tayyorlash: 7 qadam
- Chekkalarni sozlang: "Maket" (Layout) → "Chekkalar" → maxsus: chap 3 sm, o'ng 1,5 sm, yuqori va pastki 2 sm.
- Yuqori qismni yozing: vazirlik, universitet, fakultet, kafedra — markazga tekislab.
- Bo'sh joy qoldiring: Enter bilan emas, "Abzats" sozlamalarida "intervaldan oldin" qiymati bilan — shunda joylashuv buzilmaydi.
- Ish turi va mavzuni yozing: sahifaning o'rtasiga, katta shriftda.
- "Bajardi/Tekshirdi" blokini o'ngga suring: chap chekinish (masalan, 9–10 sm) bilan yoki ikki ustunli ko'rinmas jadval yordamida.
- Shahar va yilni pastga qo'ying: sahifa oxirida, markazda.
- Sahifa raqamini o'chiring: "Kolontitul" sozlamalarida "Birinchi sahifa uchun alohida" belgisini qo'ying.
Maslahat: tayyor titulni shablon sifatida saqlab qo'ying — keyingi ishlarda faqat mavzu va fan nomini o'zgartirasiz.
Titul varag'idan keyin nima keladi
Titul — ishning faqat boshlanishi. Undan keyin odatda reja (mundarija) sahifasi keladi: bo'limlar nomi va sahifa raqamlari. Word'da mundarijani avtomatik yaratish uchun sarlavhalarga "Sarlavha 1", "Sarlavha 2" uslublarini bering va "Havolalar" → "Mundarija" buyrug'idan foydalaning. Shunda sahifa raqamlari o'zgarganda mundarija bir tugma bilan yangilanadi.
Eng ko'p uchraydigan xatolar
- Vazirlikning eski nomi. Vazirliklar nomi o'zgarishi mumkin — joriy nomni o'quv yurtingizning rasmiy hujjatlari yoki saytidan tekshiring.
- Universitet nomining qisqartmasi. Titulda to'liq rasmiy nom yoziladi.
- Ism-familiyadagi xatolar — ayniqsa o'qituvchi familiyasida.
- O' va g' harflari va tutuq belgisi noto'g'ri: "Ozbekiston", "oquv" emas — "O'zbekiston", "o'quv".
- Titulda sahifa raqami.
- Turli shriftlar — bitta sahifada 3–4 xil shrift.
- Mavzu reja va ichki sarlavhalardagi mavzudan farq qiladi.
- Hamma narsa yuqori qismga siqilgan, sahifa pastki yarmi bo'sh.
Chop etish va topshirish
- Titul varag'i ishning boshqa sahifalari bilan bir xil qog'ozga (A4, oq) chop etiladi; rangli fon va ramkalar odatda talab qilinmaydi.
- Ish bir tomonlama chop etiladi, agar kafedra boshqacha aytmagan bo'lsa.
- Ba'zi kafedralar titulda talaba va o'qituvchi imzosi uchun joy so'raydi — imzoni chop etilgandan keyin ruchka bilan qo'ying.
- Elektron topshirishda (LMS, Telegram, e-mail) faylni PDF formatida yuboring — shunda titul joylashuvi buzilmaydi. Fayl nomini ham tartibli qiling: "Familiya_Fan_Referat.pdf".
- Ishni papka yoki tez tikgichga (skorosshivatel) solish kerakmi — o'qituvchidan oldindan so'rang.
Nazorat ro'yxati
- Vazirlik va universitet nomi to'liq va joriy
- Fakultet va kafedra ko'rsatilgan (agar talab qilinsa)
- Ish turi aniq yozilgan
- Fan nomi va mavzu to'g'ri
- Talaba ismi, guruh, o'qituvchi ismi xatosiz
- Shahar va yil pastda
- Titulda sahifa raqami yo'q
- Kafedra namunasiga mos
Titul varag'ini avtomatik tayyorlash
Aqlly'da referat yoki mustaqil ish buyurtma qilganingizda titul varag'i avtomatik tuziladi: universitet yoki kafedra, muallif (mustaqil ishda o'qituvchi ham) va mavzu kiritgan ma'lumotlaringiz asosida joylashtiriladi. Fayl DOCX (Word) formatida bo'lsa, titulni kafedra namunasiga moslab tahrirlash oson — masalan, vazirlik nomi yoki "Tekshirdi" qatorini o'zgartirish. Ishning boshqa qismlari haqida: referat qanday yoziladi va mustaqil ish qanday yoziladi.